Verward Nederland bedelt Zion om bescherming - en helpt het van genocide te beschuldigen

Over dijken, dromen in de woestijn en de vraag waarom Nederland niet meer durft te verlangen naar de shining city op de terp

Dat van ons is een land dat zichzelf uit het water heeft getrokken, dijk voor dijk, polderend en poetsend, en dat nu niet meer weet wat het is. “Dat valt wel mee,” beeld ik me de mompelaar nu in. “I was once where you are now, and I know that it’s not easy”, en, nee, mijn beste, het valt niet mee, dat weet ik nu.

De lucht betrekt, de wind steekt op,
de zee wordt zwart en zwaar.
Vasalis

Puin

De woningcrisis duurt hier al langer dan een gemiddeld huwelijk. Het onderwijs zakt weg in internationale vergelijkingen. Wie kent de Grote Drie nog? Wie kan er nog gedichten uit het hoofd reciteren? Defensie was decennia een pief-paf-poef-grap die niemand inmiddels meer grappig vindt: de oorlog in Oekraïne maakte duidelijk dat vrede iets is waarvoor je sterk moet zijn, geen natuurlijke uitkomst van een tandenloos verbond van vergadertijgers, geen talkshowbabbel over internationaal recht. Door dit alles heen groeit bij steeds meer Nederlanders steeds meer dat gevoel dat dit niet meer hun thuis is. Dat de politiek, het bestuur, de instituties draaien op hun eigen logica, als voortdenderende locomotieven zonder machinist (loco zonder motief).

Genocidalen bescherm ons!

Wat er deze week gebeurde bij het Internationaal Gerechtshof is exemplarisch. Nederland diende een interventie in bij de zaak die Zuid-Afrika tegen Israël heeft aangespannen, zogenaamd een juridisch-technische bijdrage over de interpretatie van het Genocideverdrag. Toen de interventie vorig jaar werd aangekondigd, schreef een senior lid van de VVD-fractie me dat Nederland “geen partij zou worden, dat het puur zou gaan om verdragsinterpretatie”. Tot zover stemt de interventie van woensdag overeen. Maar datzelfde fractielid verzekerde me ook dat de interventie “ons in staat zou stellen context te bieden die anders wellicht ontbreekt, zoals het genocidale handvest van Hamas en het recht van Israël op zelfverdediging”. Lees nu wat er daadwerkelijk is ingediend. Van Hamas geen woord en van zelfverdediging geen spoor. In plaats daarvan betoogt Nederland dat het begrip genocide ruim moet worden uitgelegd, dat indirect bewijs moet volstaan, dat gedwongen verplaatsing kan neerkomen op genocide. Het is geen juridische analyse, het is een adhesiebetuiging aan Zuid-Afrika verpakt in voetnoten.

En dan het toppunt: datzelfde kabinet dat bondgenoot Israël bij het Gerechtshof te grazen neemt, klopt tegelijk bij datzelfde Israël aan voor samenwerking aan een Europees raketschild, na een Kamermotie die door een grote meerderheid werd aangenomen (de VVD was een de fracties die voorstemden, de CDA66-tandem stemde tegen). “Help ons onszelf beschermen,” bedelt Den Haag aan Jeruzalem, om het vervolgens juridisch eenvoudiger te maken om dat land genocide in de schoenen te schuiven. Wat klopt er niet in de koppies van de coalitie? Alleen een gedeformeerd aparatchikbrein kan dit rijmen.

Domweg gelukkig, in de Dapperstraat.
J.C. Bloem

Je kunt denken dat een enkele zwaluw nog geen zomer maakt, maar dat is larie. De bewijzen stapelen zich al ruim twintig jaar op. De politieke representatie rammelt aan alle kanten. De PVV biedt woede zonder oplossingen. De linkse kakkers van GroenLinks (de PvdA is dood) bieden internationale solidariteit en morele willekeur en steken een middelvinger op richting mensen die ze nooit ontmoeten, want die wonen buiten de binnensteden. Het CDA is laf, een late nawee van Angela Merkel, waar Friedrich Merz niet dood gevonden zou willen worden. D66 is van democratische vernieuwer en luis in de pels inmiddels het establishment (the many rollen en bijrollen van Rianne Letschert, anyone?). De VVD moest en zou verantwoordelijkheid nemen, weet je wel, dus ondanks de belofte aan kiezers op een centrumrechts kabinet stapte het in een bootje met de onzalige deugknikkers van D66 en hun ooit gristelijke tweelingbroer het CDA. De partij die zou moeten staan voor de vrijheid, het vleesgeworden ethos van wat Nederland ten diepste is, heeft de afgelopen vijftien jaar een gigantisch blok laten ontstaan ter rechterzijde dat het zelf had moeten representeren. Dit kabinet is de laatste poging van de gevestigde partijen om de status quo te behouden. Het faalt.

Blowen in Tel Aviv

Kijk nu naar Israël, en nee, niet het Israël van de DPG-krantenkoppen en de Haagse requisitoirs, het werkelijke land. Ik woonde er elf jaar. Ik weet hoe retewarm het is als je vijf keer per week in augustus van Jaffa naar Ramat HaChayal moet fietsen voor je baan bij die startup, ik weet hoe het klinkt op vrijdagmiddag als het hele land naar huis gaat en de didgeridoos tevoorschijn komen op het strand bij het oude Dolfinarium waar jongens en meisjes blowend zingen, lachen en drinken. Het is een land van tien miljoen mensen die per hoofd meer kinderen krijgen dan in welk ander westers land, een land dat bereid is te vechten en te sterven voor zijn bestaan, waarvan de luchtmachtcommandant bij de aanval op Iran niet vanachter een bureau toekeek maar meevloog in de cockpit. Het is een land dat structureel in de top van de gelukkigste landen scoort terwijl het om de paar jaar een oorlog voert. Het is het land waar ik in december mijn lieve schoonmoeder Amalia voor het laatst knuffelde in het ziekenhuis, Amalia die altijd lachte en voor iedereen bergen eten maakte iedere sjabbat. Met wie ik danste, samen met haar zussen en alle kinderen en kleinkinderen, iedere rosj hasjana bij het Meer van Galilea. Gelukkige mensen, trotse mensen in een samenleving die weet wat ze is en waarom ze er is.

Dat is geen propaganda en geen nostalgie. Ik wil hetzelfde voor mijn geboorteland, Nederland, waar ik nu weer woon. Ik ben niet eens Joods, ik ben “aangejiddeld” zoals mijn vriend Pieter dat ooit noemde. Maar ik ben verliefd op het Israëlische volk omdat het weet waar het vandaan komt en weigert het verleden te laten bepalen hoe de toekomst eruitziet.

Mogen naties nog bestaan?

Alana Newhouse schreef onlangs in Tablet Magazine een essay dat me aan het denken zette. Haar stelling, kort samengevat: het geruzie over Israël is eigenlijk een verkapt debat over de vraag of volkeren, culturen, naties nog mogen bestaan als iets eigens, of dat we allemaal inwisselbare eenheden worden in een grenzeloze digitale markt. En dat het zionisme, als je het ontdoet van het specifiek Joodse, een houding is die overal bruikbaar is: weten waar je vandaan komt, weigeren daarin vast te zitten, en vanuit die bodem iets nieuws bouwen. Koppigheid plus verbeelding, met beide voeten in de modder en je hoofd in de wolken. Die eigengereidheid, dat hardnekkige pragmatisme, de moed om te dromen, dat is wat ik bedoel als ik zeg dat het zionisme een houding is die je kunt overnemen. Niet het Joodse verhaal, maar de methode. En precies die methode is wat Nederland kwijt is.

Denkend aan Holland
zie ik brede rivieren
traag door oneindig
laagland gaan
Hendrik Marsman

De Nederlandse samenleving heeft een cultureel-maatschappelijke voorhoede die de nationale identiteit zo grondig heeft uitgehold dat veel burgers niet meer begrijpen wie ze nog mogen zijn. De Nederlandse versie van het postnationalisme is misschien wel de meest geslaagde ter wereld gebleken, juist omdat het zo goed past bij ons zelfbeeld. Wij waren immers al kosmopolitisch, we waren al tolerant, al open. De stap naar woke-excess is logisch in een aangeharkt land waar arbeiders al decennia geleden de vruchten hadden geplukt van het sociaaldemocratische verheffingsideaal. Het poldermodel werd een levenshouding: alles is bespreekbaar, alles is onderhandelbaar, en als je maar lang genoeg praat verdwijnt elk conflict vanzelf. Dat dit niet werkt wanneer je gesprekspartners fundamenteel andere uitgangspunten hebben, zoals we sinds Bolkestein, Fortuyn en Paul Scheffers multiculturele drama in NRC weten, wordt als ongemakkelijke waarheid verdoezeld, want het idee in stand houden is belangrijker dan de werkelijkheid te erkennen. Als je een idee belangrijker acht dan de mens en de realiteit (denk aan het College van B&W in Amsterdam dat het falende buurtproject Stek Oost jarenlang in stand hield terwijl bewoners schreeuwden om hulp), dan raken nog meer burgers afgestompt. En elke keer opnieuw is de kakelende RijkLinkse klasse verbaasd over al dat ressentiment.

Im tirtsoe, ein zo agada. Als je het wilt, is het geen sprookje.

Tweeduizend jaar droomden Joden van terugkeer zonder dat het lukte. En toen stond er een handvol mannen en vrouwen op die zeiden: nu wel. Zonder middelen, zonder imperium, met alleen hun onverzettelijkheid en hun verbeelding. Wat daaruit groeide was zo buitenproportioneel dat het logisch is dat mensen complottheorieën bedenken om het te verklaren. Maar er was geen complot, er was een droom en de wil om hem waar te maken. Im tirtsoe, ein zo agada. Als je het wilt, is het geen sprookje. Dat is Herzl, en het is geen toeval dat het twee delen heeft: de wil, maar ook het sprookje. Je hebt ze allebei nodig. Nederland heeft dat in zich. We hebben dit land gemaakt, centimeter voor centimeter, tegen de natuur in. We hebben een handelsimperium gebouwd vanuit een moerasdelta. We hebben een traditie van intellectuele en religieuze vrijheid die teruggaat tot de Republiek. We zijn direct, we zijn eigenwijs, we doen wat we willen. Niet lullen maar poetsen, dat was het ooit. Het kan het weer zijn, als we het willen. In een wereld waarin een klein team van gemotiveerde mensen meer kan bereiken dan een logge bureaucratie, waarin kunstmatige intelligentie en genetica alles herstructureren, is nationale identiteit geen museumstuk maar noodzakelijk om te overleven. In Israël snappen ze dat. Met tien miljoen inwoners heeft het een techsector waar heel Europa samen niet aan kan tippen. Het is een klein land met een sterke cultuur, daarom.

Maar dan moet je wel durven. Durven zeggen dat dit land het waard is, niet omdat het perfect is maar omdat het van ons is. Durven erkennen dat een samenleving die nergens voor staat nergens tegen bestand is. Want wat had Nederland gedaan na 7 oktober? Hadden we niets gedaan? Denk je dat echt? Dan zijn we onze vrijheid niet waard, dan verdienen we het om met huid en haar opgevreten te worden door de meest barbaarse antiwesterse theocraten. Dan zijn we de lafbekken. Je kunt niet om bescherming bedelen bij een volk dat je tegelijk de ergste misdaad van het internationale recht in de schoenen probeert te schuiven.

Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?
Gerard Reve

Wat Nederland nodig heeft is een toekomst die groeit uit wie we zijn, en daarvoor zijn nieuwe partijen nodig, nieuwe ideeën, een mateloze vernieuwingsdrift en startupmentaliteit. Die eigenheid is geen etniciteit, geen bloed, het is een gedeelde geschiedenis van dijken bouwen en water keren, van met weinig veel maken, van de wereld opzoeken en toch thuiskomen. Nutz gezunterheit, zeggen ze, om maar weer eens het Jiddisch in te zetten. Gebruik het in goede gezondheid. Het zionisme als houding, als de weigering om je eigen ondergang als onvermijdelijk te accepteren, staat voor iedereen klaar die de moed heeft het op te pakken. Zelfs voor betweterige Nederlanders.